وارد شدن
مرام مجما را تقویت انکشاف جامعه مدنی متنوع، کثرت گرا، جامع و متحد تشکیل میدهد.

جامعه مدنی چیست؟

جامعهء مدني فرهنگ سازش براي توافق است، اين جامعه قانونمند رابطهء حكومت با مردم و روابط افراد با حكومت را تنظيم ميكند.

ارزیابی

ویب سایت جدید مجما را چگونه ارزیابی میکنید؟

عالی - 60.9%
خوب - 26.1%
متوسط - 4.3%
ویب سایت قبلی بهتر بود - 8.7%

Total votes: 23

اشتراک

برای دریافت مجله جامعه مدنی اشتراک نمائید!
captcha

ساحات تحت پوشش

تعداد بازدیدها

امروز
دیروز
این هفته
هفته گذشته
این ماه
ماه گذشته
مجموع
802
724
4851
2688263
14069
18901
2698950

بحث واژه شناسی

روزی از روز‌ها که پای بحث واژگان در میان بود،  دوستی از من پرسید که تو اندرباب واژۀ« پاتک» چه می دانمی؟ درپاسخ گفتم: واژۀ پاتک در ادبیات کشورما، پیشینۀ درازی ندارد؛ با این حال این واژۀ غریب در دهه‌های پسین، بیشتربر زبان حادثه ها جاری بوده است. یک واژۀ ساده نیست که به ساده‌گی بتوان به مفهوم آن پی برد؛ بلکه یک واژۀ مرکب است. مفهومی پیچیده‌یی دارد و اندکی خوف انگیز.

دوست گفت چگونه! گفتم: اگر این واژه  را که تجزیه کنیم به دو بخش تجزیه می شود. نخست،« پا»  و دیگر« تک».  در توضیح بیشتر این واژه در قاموس‌ها آمده است که چون  در راه می روی  و پایت به جای‌گاهی می رسد و ناگهان از آن‌جا صدای« تک» بر می خیزد و تو می دانی که به پاتکی رسیده ای. « تک » در این جای‌گاه مفهوم توقف را می رساند. تو می ایستی! بعد کسی می آید و همه چیزت را تاراج می کند.

شارحان واژه های غریب باربار نوشته اند که:« پاتک‌ها بر دوگونه است، یکی پاتک‌های صحرایی، دیگر پاتک‌های دفتری». در تعریف این دوگونه پاتک همه زبان شناسان باور یگانه دارند که پاتک‌های صحرایی  از خود توغ و بیرقی دارند و آن را می توان در کنار شاهراه‌ها دید؛ اما پاتک‌های دفتری  از خود توغ وبیرقی ندارند و ظاهراً نمی توان آن ها را دید. در پاتک‌های صحرایی شما را با آواز« تک» ایستاد می کنند؛ اما در پاتک‌های دفتری کار با اشارۀ چشم و ابروست. مالکان پاتک‌های صحرایی سیمای دوستانه و مودبانه‌یی ندارد، اما در پاتک‌های دفتری سیما‌ها ظاهراً پاکیزه و دوستانه است؛ ولی در هر دو صورت این جیب‌های شماست که خالی می شوند و این هستی شماست که به تاراج می رود.

تا سخنان من به این جا رسید، آن دوست همه دانش و اندیشه اش را درچین‌های جبین‌اش گرد آورد و خیلی اندیشمندانه گفت: امروزه بحث واژه شناسی وارد عرصۀ مدرنیزم و پست مدرنیزم نیز شده است و آن چه تو می گویی، یک بحث کلاسیک و سنتی است. برای آن که امروزه پست مدرنیزم به  واژۀ پاتک مفهوم  چند بُعدی داده است. گفته‌های دوست من اندکی مبهم ترشد ، او گفت حرکت در پست مدرنیزم، همان حرکت سنتی روی یک خط نیست؛ بلکه حرکتی است هم زمان در چندین خط ! چشمانم  با شگفتی بیرون زده بودند و برعقب مانده‌گی خود در دلم افسوس می خوردم. گفتم این سخن شما را دانش فزیک نمی پذیرد که  یک چیز هم‌زمان بتواند در چندین خط حرکت کند. دوست من خندید و خندید، بلند و بلند. احساس کردم که مسخره ام  می کند، بعد چشم در چشم من دوخت و گفت همین گونه که من بر تو می خندم پست مدرن ادبی و علمی بر ریش همه ادبیات سنتی  و کلاسیک و دانش‌های پیشین می خندد. او گفت در پست مدرن همه چیز ممکن است. یعنی هرچه می خواهی بگو و هرچه می خواهی بکن!  گفتم چگونه؟ گفت: نگاه کن، به همین رییس جمهور خودمان. خوب یا خراب انتخاباتی شد و او از انتخابات بیرون آمد، او هم رییس جمهور است و هم برادر انتحاری‌.  هم در خط برادری با طالب و انتحاری‌ حرکت می کند و هم  سوار بر الاغ دموکراسی به سویی می راند که حتا خودش هم نمی داند  که به کجا می رسد. این سو قول می دهد و آن سو چشمک می زند. انسان  سنتی می تواند یک درون ویک چهره داشته باشد، انسان تک بعدی است؛ اما انسان  پست مدرن می تواند هزاران درون و هزاران چهره داشته باشد. دهانم از شگفتی باز مانده  بود. دیدم که اگر دوستم هم‌چنان به پیش برود من دیگر ذره‌یی از مفهوم سخنانش را نخواهم فهمید، چنان بود که خواستم تاچیزی در پیوند به مفهوم مدرن پاتک گوید. مانند آن بود که از خوابی بییدار باشد، گفت خیلی خوب، خیلی خوب! 

دوستم گفت: پاتک مدرن و پست مدرن، پاتک دموکراسی افغانی است. حالا دیگر کار از اشارۀ چشم و ابرو گذشته است. در دموکراسی افغانی  توسعۀ پاتک‌ها چندین و چندین مرتبه بیشتر از توسعۀ کشت خشخاش و قاچاق اثار باستانی است. پاتک مدرن یعنی پاتک کابل بانک وووو

این پاتک‌ها چند گونه است، مانندپاتک‌های دولتی ، پاتک‌های سیاسی و پاتک‌های مدنی. تا می خواست چیز دیگری بگوید که با تعجب گفتم پاتک‌های مدنی ! خشمی در چهره اش رنگ زد، از جای برخاست  فریاد زد.

آن چه می گویم به قدر فهم تست

مردم اندر حسرت فهم درست

در حالی که  دروازۀ اتاق را بازمی کرد، روی به من گشتاند و دهانش چنان ماشینداری به سوی من شلیک کرد: تک تک تک پاتک  ، این جا همه اش پاتک است! تو یک پاتک هستی ، من یک پاتک هستم. پنجه اش را کج کرد. گویی پنجه اش روی ماشۀ تفنگ ماشین‌داری حرکت می کرد و یک ریز صدا می زد تک  تک تک، پاتک. نمی دانم چرا حس کردم که این تک تک ها از قلب او بیرون می آید. ترسیده بودم . دوست رفت ، دستم را روی سینه ام گذاشتم دیدم که دل من نیز صدا می زند تک تک تک، پاتک . تک تک تک ، پاتک! تک تک تک  و صدای دوست هم‌چنان تک تک تک در گوشم می پچید که این جا همه اش پاتک است!

پرتو نادریپرتو نادری
نویسنده: پرتو نادری

پرتو نادري فرزند عبدالقيوم پرتو  به سال   1331 خورشيدي  برابر با (1953) در دهکده ء  به نام جر شاه بابا در ولسوالي  کشم ولايت بدخشان   ديده به جهان گشود .
اودوره ء ابتدايي و  ميانه  را در زادگاه خود تمام کرد ، بعداً به کابل آمد و دورهء ليسه را در  دارالمعلمين اساسي  کابل با نمرات بلند  به پايان آورد.
 چنان که او توانست امتياز اشتراک در  امتحان ورودي دانشگاه را به دست آورد . چنین بود که  به سال   1350 خورشيدي  به دانشکده ء ساينس  دانشگاه  کابل راه يافت و به سال 1354 از رشته ء زيست شناسي ( بيو لوژي) اين فاکولته دانشنامه ء ليسانس به دست آورد .... ادامه


Facebook

Twitter