وارد شدن
مرام مجما را تقویت انکشاف جامعه مدنی متنوع، کثرت گرا، جامع و متحد تشکیل میدهد.

جامعه مدنی چیست؟

جامعهء مدني فرهنگ سازش براي توافق است، اين جامعه قانونمند رابطهء حكومت با مردم و روابط افراد با حكومت را تنظيم ميكند.

ارزیابی

ویب سایت جدید مجما را چگونه ارزیابی میکنید؟

عالی - 60.9%
خوب - 26.1%
متوسط - 4.3%
ویب سایت قبلی بهتر بود - 8.7%

Total votes: 23

اشتراک

برای دریافت مجله جامعه مدنی اشتراک نمائید!
captcha

ساحات تحت پوشش

تعداد بازدیدها

امروز
دیروز
این هفته
هفته گذشته
این ماه
ماه گذشته
مجموع
393
839
5281
2688263
14499
18901
2699380

برف کوچ همیشه‌گی تاریخ 

شعر« توفان بی ساحل» یکی از تجربه های نخستین من است درآن سالهای که تلاش می کردم تا به گفتۀ مردم از دیوار بلند اوزان عروضی قد بلندک کنم تا بیبینم که هستی در دنیای گستردۀ اوزان

آزاد عروضی چه رنگ و بویی دارد.  پیوسته می کوشیدم تا ازاین دیوار آن سوی خیز بردارم و بعد درآن باغستان خرم و پدرام به جستجوی گلهای نا شناخته و گمشدۀ خویش بپردازم.

این شعر سه دهه پیش در شهرشبرغان سروده شده است. شهری که در آن روزگار، شماری آن را مسکو کوچک می خواندند و اما برای من سایبریای استخوان سوز تنهایی بود. حال گذشت این همه سال ها مرا از پای انداخته است. گویی نه سی سال؛ بلکه سی سده  راه زده ام تا رسیده ام به همان نقطه ی که بودم، در سنگلاخ  این حادثه های تلخ  آن روز ها برهرکوی و برزن طبل سرخ نواخته می شد که طنین زهر آلودی داشت. هر سرودی را که می شنیدی می انگاشتی که با بال های آتش و خون پرواز می کند. همه جامی شنیدی:

 گرم شه لا گرم شه

 ته ای مقدس لمره

 ای دی آزادی لمره

ای د نیکمرغی لمره!

اما  خورشیدی در میان نبود، تنها شب بود و نام شب و پاسداران شب بود  و آزادی خود بر صلیب سرخ بود که خون می ریخت. هوا،هوای سربی سوسیالیزم افغانی بود! که به مشکل می توانستی نفس بکشی وبا این حال پیوسته می شنیدی:

 برخیزید نفرین گشته گان خاک

 ای گشنه گی را محکومین

 فریاد عدالت خیزد بی باک

 از انفجار واپسین

 یک جا شویم و فردا

 انتر ناسیونال شود سر نوشت انسان ها

به انترناسیونال که نرسیدیم؛ اما چه روزگار داغ و خونینی را که پشت سر گذاشتیم و چه گروهه کشی هایی را که تجربه نکردیم! هیچ گاهی چنان دریاجه های جاری شده از کوهستان ها نرفتیم تا به دریایی برسیم، یا دریایی شویم؛ بل اگر دریایی هم که بودیم به جویبارهای تقسیم شدیم ودرعصبیت های گروهی خود خشکیدیم. وقتی به این سال ها که نگاه می کنی مانند آن است که گویی تاریخ خواسته است تا چنان گرزه ماری تمام درازای خود را در چند حلقۀ کوتاه فشرده سازد. دیدیم که آن طبل سرخ از صدا باز ماند و طبالان سرخ نام آتشین نفس در سرمای تمسخر تاریخ چگونه در آن سوی آب های شور منجمد شدند! تا این که نیزه داران سبزینه پوش به نام دین، آن قدر خون در هاون کوبیدند، که همه سبزه ها سرخ پوش گردیدند و باغ ها همه سوگوار! چنین بود که سپید پرچمان سیاه اندرون با شلاق حادثه، تا از خانۀ نصیرالله بابر گامی به این سوی گذاشتند آب ها در گلوگاه جوبیارها خشکیدند، آسمان ها چهره درهم کشیدند، ستاره گان از شرم کور شدند  و درختان جهل و تعصب در نا شناخته ترین فصل خدا جنگلی شدند از شلاق. حالا دیگر از آسمان باران دموکراسی فرو می ریزد و کشاورزان در دهکده ها، خون خرمن می کنند وانتحاری در قاموس ریاست جمهوری هنوز برادر است! چنین است که در بازار آزاد کابل خون هیچ شهروندی با یک لیتر بنزین معاوضه نمی شود. برای آن که خون هیچ شهروندی نمی تواند هیچ موتر زره را تا چند قدمی  به پیش براند.

این همه روزان وشبان گذشته اند، تندیس های بودا فروغلتیده اند، منار چکری از کمر شکسته است، قصر دارالامان یادگار سال های استقلال به خانه ی بیوه زن تاریخ بدل شده است، تخت رستم از حماسۀ فردوسی تهی شده است و مانند آن است که رستم را از شهنامه ی روزگار بیرون رانده اند و دیگرخون سیاوش در کوه های بدخشان نمی روید؛ کلاه پک و دستارسپید و سیاه برای قره قولی جای خالی کرده اند، گویی همه چیزعوض شده است؛ اما تا که می بینی استبداد و وابسته گی هم چنان بلند ترین و استوارترین قامت در سرزمین ماست که آزادی درسایه ی آن به برگ وباری نمی رسد. گویی آب از آب تکان نخورده است. من هنوز همان کشتی شکسته را می بینم و همان نا خدای از خدا بی خبررا، توفان توطئه را و نهنگان دهان گشوده را و ساحل گمشده را! گویی مضمون زنده گی همان است که بود. ما هنوز سینۀ همدیگر خویش را می دریم. بی آن که به توفان بیندیشیم وبه دیوانه گی امواج.

 گویند باری کشتی در دریایی فرو می رفت و اما پیل بزرگی روی عرشۀ کشتی بی خبر از همه چیز وبی خبر از فرو رفتن کشتی درآب، آرام و بی تشویش نواله می خورد. می ترسم که بگویم ما هم اکنون، تمثیل همان کشتی و همان پیل بی خبر از توفانیم.

سه دهه از سرایش این شعر می گذرد. من به شعر سپید زنده گی خود رسیده‌ام. این جا پیوسته برف می بارد؛ هرچند آسمان هم چنان سیاه است. یک نسل از شاعران برومند چنان عقابان بلند پرواز آسمان های بلند و بلند تری را زیر پر گرفته اند. شاید هم شعرهای زیادی در این سه دهه پیش از خاموشی گوینده گان شان، از نفس باز مانده و مرده اند که در حقیقت نوحه یی برای گوینده گان آن ها نیز است.  در این سال های دردناک جز سرزمین من، این اندوه خانۀ تاریخ دیگر به هر سویی که می بینی ،همه چیز دیگر گونه شده است. دشت های سوزانی در هم آغوشی با دریاها مفهوم رویش را در ذهن خاک های سترون جاری ساخته اند. به تعبیر علامه اقبال ، انسان آن « پرده در» همیشه گی « پرده گیان» را در آن سوی آسمان های بیشتر از هر زمان دیگری  پریشان خاطر ساخته است!

دستان نیرومند سدۀ دانشمند ما، گویی ریسمان های زمین و آسمان را با توان بیشتر از هر زمان دیگری کش کرده و جهان ما را به دهکده یی بدل کرده است که گویی می توان صدای پای فرشته گان را نیز از آن سوی ابرها شنید؛ اما در این میان گویی هنوز آب ما رنگ نگرفته است، با این همه خونی که ریخته ایم. سر زمین ما دیروز نیز آینده یی  نداشت و امروز نیز چنان است. ما دیروز  با کشتی شکسته یی رو به ساحل بن بست راه می زدیم و امروز نیز چنین است. دیروز  قطب نمای سیاست این سرزمین در آن سوی قاف، در دستان «دیو سرخ »افتاده بود و امروز این قطب نما در آن سوی دریا های شور در دستان «دیوی سپید» افتاده است.

نا خدا دیروز در افسانه های سرخ مالیخولیایی و در تب هیجان های داغ سیاسی خویش هذیان های می گفت از آسمان و ریسمان وبعد بلی گویکان چند به تفسیر هذیان های او می پرداختند که:« بادنجان سیاه خوراکۀ سودمندی به صحت انسان است.» بلی گویکان آن هذیان های خونین را به  چراغ سبزساحل و سرزمین های خرم  تعبیر می کردند که تنها گل های سرخ در آن می توانستند بشگفند؛ امروز نیز نا خدا در تب هیجان های سیاسی و اندیشه های مالیخوالیایی خویش از آسمان و ریسمان سخن می گوید و بعد بلی گویکان زبان  جسبانده در کاسۀ فرنگ! آن را به سرزمین های خرم و« مدینۀ فاضلۀ سپید!» تعبیر می کنند و اما به تعبیر شاملو گرسنه گان و برهنه گان از جای نمی جنبند، برای آن که از سخنان آن ها بوی نان گرم و خش خش پیراهنی بر نمی خیزد.

سه دهه مصیبت، سه ده خون و انفجار، سه دهه آتش و ویرانی، سه دهه هیاهو؛ اما تازه رسیده ایم به همان جایی که بودیم. کشتی همان است، شکسته  و راه گم، نا خدا همان است بیخبر و مالیخولیایی، سر نشینان همان ها اند، دشنه ها در دست ها و دشنام ها بر زبان ها، دریا همان است خونین و توفانی؛ اما نهنگان زیاد شده اند و بزرگتر، گرسنه تر و درنده تر از پیش چنان دزدانی در کمین! روزگاری که جوان بودم  می اندیشیدم که سخن از تکرار تاریخ ، سخن یاوه است ؛اما حالا می اندیشدم که تکرار تاریخ ، همان برف کوچ  همیشه گی مصیبت است، چیزی که پیوسته تجربه کرده ایم. گویی این جا تاریخ جز تکرار مفهوم دیگری ندارد. حجم مصیبت در هرتکراری چند برابر می شود. همان گونه که در برف کوچ نیز. دهه های دراز و خونینی است که این سرزمین، این مصیبت خانۀ در و دیوار شکسته در زیر برف کوچ تاریخ  به سختی نفس می کشد!

توفان بی ساحل

 

ما و این کشتی بشکسته دریغ

ما و این مستی توفان بزرگ

ما و این هیبت امواج بلند

ما و این ساحل گم گشتۀ دور

در شگفتم که به ساحل برسیم

***

می زند موج پیاپی به شتاب

پیکر خویش چو پیل بدمست

برتن کشتی ویران خراب

و دراین عرشۀ مرگ

بی خبر درهمه سو می نگرند

سرنشینان پریشان وغمین

ساحلی را که نیاید در چشم

افقی را که نگنجد درذهن

*** 

سرنشینان عجیبیم که عشق

سالهایی است دراز

بهرما خاطرۀ گمشده یی است

بهرماهست امیدی که گهی

در دل بستۀ ما راه نیافت

گر یکی دشنه یی آورد به کف

غافل از راه کج گشتی بان

غافل از تیزی دندان نهنگ

سینۀ هم سفر خویش شگافت

***

می کشد موج سراسیمه به خویش

کشتی را که ندارد سُکان

چاه گرداب، گشاده آغوش

منتظر چشم نهنگ است در آن

با دهانی که چو گودال عمیق

هست آمادۀ بلعیدن ما

***

خیزد از نعرۀ دیوانۀ موج

نالۀ زنگ غم آلود خطر

کشتی بان قصۀ ساحل گوید

مگر این قصه فریبی است که ما

 سینۀ هم دیگرخویش دریم

***

با چنین کشتی بشکسته دریغ

با چنین ساحل گم گشتۀ دور

تو بیندیش به این کشتی بان

تو بیندیش به دندان نهنگ

تو به این غارت جاری زمان

 

دلو 1359

شهر شبرغان

 

پرتو نادریپرتو نادری
نویسنده: پرتو نادری

پرتو نادري فرزند عبدالقيوم پرتو  به سال   1331 خورشيدي  برابر با (1953) در دهکده ء  به نام جر شاه بابا در ولسوالي  کشم ولايت بدخشان   ديده به جهان گشود .
اودوره ء ابتدايي و  ميانه  را در زادگاه خود تمام کرد ، بعداً به کابل آمد و دورهء ليسه را در  دارالمعلمين اساسي  کابل با نمرات بلند  به پايان آورد.
 چنان که او توانست امتياز اشتراک در  امتحان ورودي دانشگاه را به دست آورد . چنین بود که  به سال   1350 خورشيدي  به دانشکده ء ساينس  دانشگاه  کابل راه يافت و به سال 1354 از رشته ء زيست شناسي ( بيو لوژي) اين فاکولته دانشنامه ء ليسانس به دست آورد .... ادامه


Facebook

Twitter